آیا حواس پنجگانه انسان با افزایش سن کاهش می یابد ؟ & | سالمندان

حواس پنجگانه آدم با افزایش سن کم میشه ؟

تغییرات ۵ حس آدم با افزایش سن

سن بالا شدن یه تاثیر قابل قیاس بر همه قسمتای بدن داره، شامل قلب، استخوانا، ذهن، مخصوصا اگه شما از خودتون مراقبت نکنین.

نبود توانایی دیدن به روشنی ، مثلا، می تونه منتهی به میزبانی دیگر مشکلات،از یه دامنه انصراف اجتماعی تا صدمات به وجود اومده به وسیله افتادن.اینجور صدماتی نیاز به بستری شدن در بیمارستان داره.یا بدتر ، اونا ممکنه منتهی به مشکلات جسمی جدی ، که می تونه ایجاد ناتواناییای بیشتر کنه.

همون طوری که، افراد پیرتر با کاهش شنوایی خیلی بیشتر دچار تحرکات جسمی می شن، شناخت و کنجکاوی کمتر، و رابطه کمتر برقرار و کمتر اجتماعی هستن.

اگه شما مشکل چشایی یا بویایی مواد عطری لذت بخش دارین، شما ممکنه علاقه به غذا رو از دست بدین و دچار بی اشتهایی شید.این می تونین شما رو در خطر سوء تغذیه بذاره. بهداشت ممکنه تحت تاثیر قرار گیرد اگه شما بوی بد بدن رو حس نکنین.و سلامت مورد نگرانی می شه اگه شما بوی بخارات مضر یا گازها یا دود به وجود اومده به وسیله آتیش رو متوجه نشید.

مانند روند سن بالا شدن ، سرعت و درجه کاهش حساتون در مابقی زندگی بشدت فردیه. ژنتیک، محیط و روش زندگی شما همه نقش بازی می کنن.

خبر خوب اینه که خیلی از شکلای جور واجور کاهش حسا قابل اصلاح یا بهبودی با مداخلات دارویی و جراحی و یا کمک گرفتن و وسایل ، مانند عینک، سمعک، و آمپلی فایر تلفن قابل رفع هستن.پس مطمئن باشین و با آماده کننده سلامت خود اگه شما از هر تغییری در بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی، یا لامسه رنج می برید صحبت کنین.

تغییرات در بینایی

بینایی روندیه که طی اون امواج نور از یه شیئی که به اون نگاه می شه ثبت شده ، تفسیر شده و به عنوان یه تصویر به وسیله مغز ثبت می شه.واسه این اتفاق ، امواج نور از قرنیه، مردمک، و عدسی چشم میگذره.امواج نور بعد روی شبکیه باز تاب شده ، که در پشت چشم قرار گرفته. عصب چشمی در پشت شبکیه علائم از انتهای اعصاب در شبکیه رو گرفته و اونا رو به قسمتایی از مغز رله می کنه که اونو مصور و قابل تشخیص می کنه.

سوء عملای مختلفی در روند دیدن با سن بالا شدن افراد ممکنه اتفاق بیفته. اونا ممکنه ایجاد شن به وسیله:

–  کم شدن سفتیTone ماهیچه ای

–  کاهش لیزی و روانی  چشم

–  هر کدوم یکی از مشکلات و بیماریهای چشم

کاهش قدرت انقباض ماهیچه ای.ماهیچه هایی که کنترل حرکات چشم می کنن می تونن با سن بالا شدن دچار سوء عمل شن. بیشترین گسترش در ماهیچه هاییه که پشتیبانی از پوست دور و بر کاسه چشم و کنترل پلک بالایی و پایینی می کنن ممکنه اونقدر شل یا ضعیف شن و ثبات و توانایی ارتجاعی خود رو از دست بدن. کم کم اونا وارفته شده ، و موجب افتادن بافتای پیوندی و پوست دور و بر چشم می شن و خم شده و دارای چینای کلفت می شه.

کاهش تون ماهیچه ای و کارکرد می تونه منتهی به تعدادی از وضعیتا در چشمون سن بالا شودف هر چند این وضعیتا همیشه به دلیل سن بالا شدن نیستن. مهم ترین این شرایط افتادگی پلک یا ptosis(blepharoptosis) است – یه افتادگی مشخص پلک بالایی. اگه درمان نشن ، افتادگی ممکنه بینایی رو دچار مشکل و منتهی به سردرد و خستگی و کوفتگی شه.

کاهش لیزی و روانی چشم. غده اشکی در چشم تولید اشکای محافظتی با هر پلک زدن می کنه. این اشکا چشم رو تمیز و لیز نگه می دارن.با افزایش سن، غده ممکنه شروع به سوء عمل می کنه، تولید اشک رو کم می کنه.این می تونه منتهی به سوزش، خارش چشم ها و دیگه تحریکات چشم شه.

مشکل شایعی که می تونه با سن بالا شدن در چشما ایجاد شه سندرم چشم خشک،  است که در اون لایه اشکی که چشم رو می پوشونه خیلی سریع خشک می شه. و به دلیل اینکه تولید اشک با سن بالا شدن کم میشه ،باز پر سازی این لایه اشکی کافی نیس.

مشکلات یا بیماریای چشم. مشکلات بینایی ممکنه نتیجه وقتی باشه که ساختمانای جور واجور چشم دچار مشکل شده یا دچار مریضی شن.مردمکا کوچکتر شده- در ۶۰ سالگی به اندازه یه سوم براساس یه تخمین می شه- به هم خوردن اندازه نوری که از اون میگذره.

اینجا مشکلات و بیماریایی که بیشتر با سن بالا شدن ایجاد می شه:

پوچی و نابودی ناحیه ماکولا  macular degeneration  در مورد سن. این مریضی دلیل منتهی به کوری در افراد بالای ۵۰ ساله. این مریضی به وسیله آسیب به ناحیه ماکولا در شبکیه ، ناحیه ای که حد و مرز اون به طور کامل معینه ، مرکز بیناییه.

آب سیاهGlaucoma  گلوکوما یه از دلیلای منتهی به کوری در ایلات متحده امریکا هستش. این مریضی به وسیله یه افزایش غیر طبیعی فشار مایع داخل چاله ای چشما ایجاد شده ، و آسیب به عصب بینایی می زنه.

آب مرواریدCataracts  – دیگه محصول سن بالا شدن آب مروارید است، یه وضعیت که در اون عدسیای چشم که به شکل طبیعی تمیز و شفاف هستن به صورت پیشرونده ای تیره و ابر آلود می شن، و آخرسر مانع عبور نور و رسیدن به شبکیه شده یا نور رو پراکنده و موجب چشم دوزی و خیره نگاه کردن می شن.

پیر چشمیPresbyopia(دوربینی)  – بیشتر افراد دچار این حال می شن، به طور نمونه شروع می شن از ۴۰ سالگی. در پیر چشمی، عدسیایی که به صورت طبیعی خاصیت ارتجاعی دارن به صورت شدیدی سخت شده و قادر به دقیق شدن و فوکوس کردن بر وسایل نزدیک نیستن .

شب کوری– افراد با آب مروارید ممکنه از شب کوری رنج ببرن، موسوم به شب کوریnyctalopia بوسیله افراد حرفه پزشکیه.ممکنه واسه بعضی افراد تمیز دادن بیشتر رنگا، مخصوصا آبی از سبز سخت باشه.چشم دوزی از نور زیاد که به دلیل پراکندگی نور بخاطر آب مرواریده ممکنه منتهی به مشکل رانندگی در شب شه یا مشکل هدایت به دستشویی در تاریکی دارن و چیزای دیگه ای به جز اینا.

واسه کاهش شانس داشتن هر کدوم از این مشکلات تو یه سن جولنتر، مهمه که شما معاینان منظم چشم پزشکی داشته باشین شروع از ۴۰ سالگی.

تغییرات در شنوایی

روند شنوایی شروع می شه از وقتی که امواج صدا وارد گوش شده و موجب لرزش پرده صماخ شده ، و موجب می شه که اون شروع به ارتعاش کنه.ارتعاشات از راه ۳ استخون نازک در گوش میانی ، و بعد عمیق تر رفته به گوش داخلی آنجایی که اونا به پیامای عصبی یا ایمپالسا تبدیل می شن. عصب شنوایی پیاما رو دریافت کرده و اونا رو فشرده کرده به سمت مغز واسه تفسیر می فرستد.

در مابقی زندگی، مقداری از درجات کاهش شنوایی خیلی پیشگیری ناپذیره همون طوری که ساختمانای پیچیده و شبکه عصبی در گوش میانی و داخلی به آهستگی شروع به وارفتن می کنن. عصب شنوایی می تونه بخودی خود تحت تغییراتی از در مورد سن بالا شدن قرار گیرد، منتهی به تغییرات تفسیری شه.

بعضی از مشکلات شنوایی در مورد سن عبارتند از:

– پیر گوشیPresbycusis – پیر گوشی یکی از شایعترین شکلای جور واجور کاهش شنواییه که در انتهای زندگی تجربه می شه ، اما اون می تونه از ۴۰ سالگی شروع شه. تغییرات در عصب شنوایی منتهی به مشکل در شنیدن روشنی فرکانسای بالای صدا می شه.

– زنگ زدن گوشTinnitus – زنگ زدن گوش هم اینکه در بین افراد سن بالا تر رایجه. در این وضعیت، یه فرد به صورت دوره ای یا دائمی پارازیتا یا صداهای غیر طبیعی می شنوه، مانند زنگ زدن. زنگ زدن گوش می تونه به خودی خود اتفاق بیفته یا یه نشونه از دیگر وضعیتا باشه، مانند مریضی مینیرMenieres disease,  که همراه با چرخش و تقریبا شایعه.

به طور یقین عوامل خطر نقشی در شروع مشکلات شنوایی در افراد پیرتر دارن. اونا شامل در برابر صدای بلند به صورت طولانی بودن، سیگار کشیدن، عفونتای بیشمار گوش میانیه. اگه شما متوجه هر گونه تغییری در شنوایی خودتون شدید ، مهمه که شما تحت یه آزمایش محاوره شنوایی قرار بگیرین.

تغییرات در چشایی و بویایی

بویایی و چشایی دو حس جداگونه و جدا از هم هستن که بیشتر واسه مقاصد متفاوت با هم کار می کنن. اونا می تونن احساسات فرح بخش رو تشخیص و یا حتی فرد رو از خطر آگاه کنن.اونا هم اینکه نقش مهمی در پذیرش و لذت بردن از غذا دارند_ سوختی که لازم بدن واسه حفظ بهترین سلامتی و عملکرده.

هر چی بدن پیرتر می شه ، تند و تیزی چشایی و بویایی در حالت عادی کم میشه . در هر دو مورد ، تحقیقات حالا نشون دهنده اینه که سن بالا شدن به تنهایی نمی تونه به تنهایی مسئول باشه.

تغییرات در چشایی. چشایی اتفاق میفته وقتی که مولکولهایی از غذا یا مایع به گیرنده های سلولی کوچیکی چفت شده که یه صورت هزاران جوونه چشایی زبون رو پوشونده ان.عصبای مخصوص پیاما رو از سلولای گیرنده گرفته و اونا رو به سمت مغز هدایت می کنه، که بعد مشخص و تشخیص داده می شن به عنوان طعم.جوانه های چشایی می تونن ۱۰۰۰۰ طعم جور واجور رو تشخیص بدن. چسبیده به هر جوونه چشایی سلولای گیرنده طعم هستن که هر ۱۰ روز جانشین با سلولای نوین و نو می شن.

حس چشایی با سن بالا تر شدن کم میشه . کلا، افراد پیرتر احتیاج به شیرینیای غلیظ شده دارن واسه چشیدن شیرینی و شدت ترشی کمتر واسه چشیدن ترشی. با اینکه بدقت معلوم نیس که این چیجوری اتفاق میفته، یه تئوری اینه که تولید بزاق کم میشه.این به نوبه خود منتهی به وضعیتی به نام خشکی دهن می شه، که می تونه حس چشایی رو کم کنه.بعضی کارشناسان دلیل آوردن می کنن که  ،  هر چند خشکی دهن یه چیز مسلم و مشخص در سن پیری نیس و یه فرد پیر سالم می تونه تولید بزاق به اندازه یه فرد جوون تر داشته باشه .

توافق کلی هست که میزبانی دیگه عوامل می تونه تداخل با حس چشایی در افراد پیر داشته باشه.این عوامل شامل:

–  زخمای دهن، پوسیدگی دندون یا فقر روزانه مراقبت از دهن

– بعضی داروها و دارو درمانی، شامل شیمی درمانی و اشعه درمانی واسه درمان سرطان

–   فقر غذایی

بیماریهایی که بر دهن تاثیر می ذارن ( مثلا،بیماریهای دندون و لثه) می تونه حس چشایی رو در سالهای بعد دچار مشکل کنه ، همونطور که بیماریها می تونه تاثیر بر دیگه قسمتای بدن (مانند دیابت، سرطان، مریضی تیروئید، سکته و دیگه وضعیتای عصبی).

کاهش حس چشایی می تونه منتهی به بی اشتهایی و سوء تغذیه شه. یه فرد که از کمبود چشایی رنج می بره ممکنه سهوأ غذای آلوده و فاسد رو بخوره و اونو در خطر مسمومیت غذایی یا دیگه بیماریا بذاره.

مهمه که مراقبت خوبی از دهن در طول زندگی داشته باشیم که پیشگیری کنیم از هر مشکلی که می تونه منتهی به یه کاهش در حس چشایی شه.

تغییرات در بویایی.حس بویایی مشخص و تمیز میده بین بو و بوها. اون کار می کنه در هماهنگی با حس چشایی در مشخص کردن غذا که واسه مصرف آدم سالمه و هم اینکه لذت بخشه. بویایی ممکن است وقتی که مولکولهای غذا از راه سوراخ بینی وارد بینی می شه. این مولکولها به گیرنده های خاص سلولی که پیاما رو به نواحی تخصیص یافته در مغز واسه مشخص کردن و تشخیص.

اما تندی و تیزی بویایی تندتر کم می شه با افزایش سن تا تندی و تیزی چشایی. در بین ۵۰ سالگی ، کاهش سریعتره. در حدود ۸۰ سالگی ، حس بویایی نصف تندی و تیزی زمان جوانیه.

مثل چشایی، بویایی می تونه تحت تاثیر عواملی قرار گیرد:

– بهداشت پایین بینی و احتقان بینی ، مثل چیزی که با سینوزیت اتفاق میفته.

–  بیشتر داروها و درمانای پزشکی

–  بیماریهایی که تاثیر بر بینی، راه عبور بینی یا سینوسها می ذارن، به همون خوبی مریضی اعصاب.

شما ممکنه با دکتر خود اگه دریافتید که تغییرات در مورد سن در بویایی تاثیر بر زندگی یا سلامت شما میذاره صحبت کنین.

تغییرات در لمس

وقتی شما فردی یا چیزی رو لمس می کنین، یا فردی و چیزی شما رو لمس می کنه، حس می تونه سرد یا گرم ، سخت یا نرم، لذت بخش یا دردناک باشه. احساس به عنوان پیامایی به وسیله شبکه عصبی سطحی گرفته می شن. این اعصاب (موسوم به نورون) پیام رو به گیرنده های عصب در سیستم عصبی مرکزی منتقل می کنن.از سیستم عصبی مرکزی ، علائم به طرف مغز رله شده ، که اونا رو بررسی و تفسیر می کنه.

در پیری ، حس لامسه ممکنه کمتر حساس باشه. دلایلی هست که به چه دلیل این اتفاق میفته. اولین، خارج پوست(یا اپیدرم) باد رو لمس می کنه. کلا ، که اون اولین سد دفاعی در برابر بیماریها، آلودگیا، اشعه های مضر از خورشید، باد، گرما و سرما هستش.

با به سراشیب رفتن سالها پوست هم میره.مثلا، الاستین و کلاژنی که در پوست پیدا میشه شروع به خراب شدن می کنن. این دو ماده به پوست حالت ارتجاعی و نرمی رو می ده.

این تغییرات ، تو یه همنوایی کار می کنن، می تونه موجب سن بالا شدن پوست که خشک تر ، نازک تر، خاصیت ارتجاعی کمتر و انعطاف پذیری کمتر، بعضی وقتا موجب کاهش حساسیت بعضی افراد پیر به بیشتر فشارها و لرزشا می شه.هم اینکه می تونه یه تغییر در حساسیت دما اتفاق بیفته.

یه فرد کلا سردی رو بیشتر داره، اما ممکنه زحمت بیشتری در فرق بین یه شیئ که سرده تا خنک داشته باشه.

دیگر مشکلات سلامتی،عادی در بالغین پیر، هم اینکه ممکنه تغییرات در حس لامسه در پیری رو توضیح بده. اینا شامل:

–  جریان خون کم

–  صدمات پوستی و عصبی به دلیل دیابت و دیگه بیماریها

– دیگر مشکلات عصبی و مغزی و بیشتر نا خوشیای روحی

-بیشتر داروها و درمان  های پزشکی

کاهش حس لامسه می تونه افراد رو در افزایش خطر صدمات جدی بذاره مانند زخم بستر، زخمای پوست، گرما زدگی، سوختگیا،و کاهش دما (کاهش دمای غیر طبیعی بدن).

.

منبع :

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *